Bronnen - Genealogische bronnen - Goedenisboek

Overdrachten schepenbank Nederweert. (1596-1625)

Index op namen, plaatsen en zaken

Auteur: Alfons Bruekers

Inleiding
Het archief van de voormalige Schepenbank van Nederweert wordt bewaard in het Regionaal Historisch Centrum (voorheen Rijksarchief) in Maastricht. Een van de meest bijzondere archiefstukken daarin betreft het oudste goedenisboek of register van overdrachten. Het dateert uit de periode 1596-1625 en bevat gedetailleerde beschrijvingen van overdrachten van grond en huizen in het grootste deel van de gemeente Nederweert, inclusief Leveroy en Ospel. Ook komen er testamenten en juridische uitspraken in voor. Helaas is de historische waarde ervan nooit voldoende (h)erkend. Het wordt bewaard in een archiefdoos met niet nader-geïdentificeerde ’diversen’ (archief Schepenbank Nederweert, toegang 01.008, inventarisnummer 28).

Toegankelijkheid
Het goedenisboek verkeert in zeer slechte materiële staat. De oorspronkelijke perkamenten band ontbreekt, het bindwerk is letterlijk en figuurlijk "ontbonden", diverse bladzijden zijn zwaar beschadigd, drie volledige katerns en twee losse bladzijden ontbreken en moeten als definitief verloren worden beschouwd.
Vanwege de slechte toestand wordt het register door de archiefbeheerder sinds de jaren negentig niet meer ter inzage gegeven. Vanuit het oogpunt van behoud is dat een goede zaak. Helaas betekent het ook dat de bron nu niet meer voor genealogen en andere onderzoekers toegankelijk is. Het is wachten op geld en initiatief om in deze ongewenste situatie verandering te brengen. Gelukkig is er nu een digitale toegang, die dit manco enigszins compenseert.
Het originele register werd in de zomer van 1982 door Alfons Bruekers geïndiceerd op papieren fiches. Het mocht toen nog vrij geraadpleegd worden. In 1995 werd een digitale toegang vervaardigd, die in 2009 op internet verscheen.

Volledigheid
Het register vangt aan op folio 1 met als titel: "Ao 96 In November". De eerste inschrijving dateert van 6 november 1596. De eerste jaren werd vastgehouden aan het bij de aanhef vermelden van het jaartal, maar later (vanaf 1599) zien we dat gebruik verwateren.
Door de slechte bewaringstoestand vertoont het register enkele belangrijke hiaten. De volgende folio’s ontbreken:

folio periode
77 mei 1605
207 jan - feb 1614
230 t/m 239 aug 1615 - juni 1616
250 t/m 259 jul 1617 - sep 1618
271 jul - sep 1619
321 t/m 332 mei 1625 - aug 1626

De datering van de laatste (verloren gegane) inschrijving is te herleiden uit de aanvang van het volgende overdrachtsregister (Archief Schepenbank Nederweert, inventarisnummer 79). Dit intact bewaard gebleven boek begint op 27 augustus 1626. In totaal ontbreekt dus circa drie en een half jaar in de inschrijvingen. Niet alleen de slechte materiële toestand van het boek, maar ook de pestepidemie van 1625 kan daarvoor een reden zijn. De schrijver van het register, gemeentesecretaris Dierick Horicx, overleed aan de pest in 1625.

Index
Overigens zijn we niet helemaal gespeend van informatie uit deze hiaatperioden, want het register eindigt met een contemporain bijgehouden naamregister met als titel: ([..] wil zeggen: ontbreekt) "Index Alphabeticq der namen [die] in dit boeck begrepen staen om [der] seluige lichtelicken te vind[en]". Dit register (met de namen der voornaamste procespartijen in alfabetische volgorde op de letter van de voornamen) lijkt intact te zijn. Uit de jongste bijschrijvingen maken we op dat het register oorspronkelijk 332 bladzijden (exclusief register) bezat.
Dit naamregister heeft verder goede diensten geboden bij de transcriptie van originele inschrijvingen op beschadigde op vervuilde pagina’s. Zelfs de rechtspartijen in de hiaat-fasen kunnen er gedeeltelijk mee gereconstrueerd worden. Maar omdat een verwijzing naar helaas niet meer bestaande inschrijvingen als weinig zinvol mag worden beschouwd, is ervan afgezien om ook de "Index Alfabetiq" in de getypte index op te nemen.
Het oorspronkelijke naamregister ("Index Alphabetiq") is niet geïndiceerd en dat geldt ook voor de losbladige bijlagen die her en der in het register werden aangetroffen.

Toelichting bij de index
Er zijn vier registers vervaardigd, met de volgende ingangen:
Index op persoonsnamen
Index op toponiemen binnen Nederweert
Index op toponiemen buiten Nederweert
Index op onderwerpen

In de registers wordt verwezen naar viercijferige postnummers. Deze postnummering is via een concordandietabel te herleiden tot folionummers.

Go to top

Copyright Stichting Geschiedschrijving Nederweert